Sanayi Dönüşümünü Hızlandırma Girişimi (ITA) ve T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Türkiye’de düşük emisyonlu sanayi yatırımlarını hızlandırmak amacıyla yeni bir iş birliği başlattı. ITA Türkiye Proje Hızlandırma Programı, sanayi kuruluşlarının ticari ölçekli ve karbon emisyonları ileri düzeyde azaltılmış temiz sanayi projelerini geliştirmeleri, kamuoyuna duyurmaları ve nihai yatırım kararı (FID) aşamasına taşımaları için gerekli koşulları oluşturmayı hedefliyor.
Dört sektöre odak
Program, alüminyum, çimento, kimyasallar (gübre) ve çelik olmak üzere dört sektörde finansmana erişebilecek nitelikteki projelerin sayısını artırmaya odaklanacak. ITA’nın ilk analizleri bu sektörlerde ilerleme kaydedilmesine destek olunabilecek 25’in üzerinde mevcut proje bulunduğunu ortaya koyuyor. Bunlar arasında gübre sektöründe kamuoyuna duyurulmuş ticari ölçekli bir proje, dört öncelikli sektörde faaliyet gösteren yerli şirketler tarafından değerlendirilen ancak henüz kamuoyuna açıklanmamış 10 potansiyel proje ile çimento ve gübre sektörlerinde iki pilot proje yer alıyor. Çimento ve çelik sektörlerinde nihai yatırım kararına ulaşmakta güçlük yaşayan 15 ilave proje de bulunuyor.
Dört temel engel
ITA, proje geliştiricileri, alıcılar ve finans kuruluşlarıyla görüşmeler sonucunda projelerin ilerlemesini yavaşlatan dört temel engel belirledi: düşük emisyonlu ürünler için uzun vadeli satın alma anlaşması yapmaya hazır alıcı sayısının sınırlı olması, karbon fiyatlandırma sistemleri ve AB Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) ile uyum sürecindeki belirsizlikler, hurda çelik ve alüminyum ile hidrojen ve CO₂ altyapısındaki eksiklikler, yeni teknolojilerin ilk uygulamalarına uygun özel sektör finansmanının sınırlı olması.
TIDIP ile eşgüdüm ve 5 milyar avro hedefi
ITA’nın iki yıllık programı, kısa süre önce duyurulan Türkiye Sanayi Karbonsuzlaştırma Yatırım Platformu (TIDIP) ile yakın iş birliği içinde yürütülecek. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı öncülüğünde, Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD), Dünya Bankası, Uluslararası Finans Kurumu (IFC) ve diğer kuruluşların desteğiyle hayata geçirilen TIDIP, 2030 yılına kadar 5 milyar avroluk yatırımı harekete geçirmeyi hedefliyor. TIDIP’in özel sektör finansman ortağı Glasgow Net Sıfır Finans İttifakı (GFANZ), finans kuruluşlarının ve yatırımcıların bakış açılarını platforma taşıyacak. ITA ise TIDIP aracılığıyla finansman ve inşaat aşamalarına ilerleyebilecek projelerden oluşan bir havuzun geliştirilmesine katkıda bulunacak.
Kacır: Proje havuzunu güçlendirmeyi hedefliyoruz
T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, Türkiye’nin sanayide karbonsuzlaşmayı hızlandırmak için güçlü bir konumda bulunduğunu belirterek, “Önceliğimiz, gelecek vadeden projelerin hedeflerden uygulamaya geçiş sürecinde karşılaştıkları engelleri aşmalarına yardımcı olarak bu güçlü yönlerimizi somut yatırım fırsatlarına dönüştürmek” dedi. Kacır, TIDIP ile yakın eşgüdüm içinde kilit sektörlerde finansmana erişebilecek nitelikte daha güçlü bir temiz sanayi proje havuzu oluşturmayı hedeflediklerini ifade etti.
BM İklim Değişikliği Sekreteri Simon Stiell, temiz enerji alanında yakalanan ivmeyi temiz sanayi projelerine dönüştüren ülkelerin istihdam, ihracat ve enerji güvenliği açısından kazançlı çıkacağını söyledi.
GFANZ Başkan Yardımcısı Mary Schapiro, ülke platformlarının hükümetleri, sanayi kuruluşlarını ve finans dünyasını güvenilir bir proje havuzu etrafında bir araya getirebildiğini belirterek, TIDIP kapsamında ITA ve GFANZ’ın tamamlayıcı çalışmalarının özel sektör sermayesinin harekete geçirilmesine katkı sağlayabileceğini değerlendirdi.
Mission Possible Partnership CEO’su ve ITA İcra Direktörü Faustine Delasalle ise mevzuat düzenlemeleri, uzun vadeli alım anlaşmaları, tedarik zincirleri ve finansman alanlarında somut çözümler geliştirmeye odaklanacaklarını, amaçlarının proje geliştiricilerinin daha fazla ticari ölçekli temiz sanayi projesini duyurabilmeleri ve en kısa sürede nihai yatırım kararına taşıyabilmeleri için güven ortamı oluşturmak olduğunu söyledi.
İklim Kanunu, ETS pilotu ve SKDM
Türkiye’nin attığı adımlar arasında 2025 yılında kabul edilen İklim Kanunu ile desteklenen 2053 net sıfır emisyon hedefi, dört öncelikli sektörün tamamını kapsayan ulusal Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) pilot uygulaması ve TIDIP yer alıyor. Türkiye’nin en önemli ticaret ortaklarından Avrupa Birliği, SKDM aracılığıyla ithal ürünlerin karbon emisyonlarını fiyatlandırıyor.
Program, ITA’nın Ekim 2026’da Ankara’da düzenlediği Build Clean Now çalıştayının ardından hayata geçiriliyor. Sanayi, finans, enerji ve kamu sektörlerinden 40’tan fazla liderin katıldığı çalıştayda ticari ölçekli temiz sanayi projelerinin nihai yatırım kararına ulaşması için izlenmesi gereken yol haritası ele alındı. Benzer çalıştaylar son 12 ay içinde Avustralya, Kanada, Hindistan ve İspanya’da da gerçekleştirildi. ITA ve programın uygulama ortağı Boston Consulting Group (BCG), aralık ayında Türkiye İçgörü Raporu’nu yayımlayacak. ITA’nın Türkiye’deki çalışmaları Bloomberg Philanthropies ve diğer fon sağlayıcılar tarafından destekleniyor.



















