National Bureau of Economic Research (NBER) çalışma serisinde yayımlanan Haziran 2026 tarihli araştırma, rezervlerin toplam büyüklüğünün yanı sıra bileşiminin ve dolar likiditesine erişimin de ABD para politikası şoklarına karşı kur tepkileriyle ilişkili olduğunu ortaya koyuyor. Araştırmaya göre dolar rezervleri kurdaki değer kaybını sınırlamada öne çıkarken, altın rezervleri tamamlayıcı bir tampon işlevi görüyor.
Joshua Aizenman, Jamel Saadaoui, Gazi Salah Uddin ve Naoki Yago tarafından hazırlanan çalışma, Türkiye’nin de bulunduğu 18 ekonominin 2009–2023 dönemindeki verilerini kullanıyor. Araştırmacılar, ABD Merkez Bankası’nın (Fed) para politikası açıklamaları çevresindeki 30 dakikalık kur hareketlerini yıllık döviz ve altın rezervi verileriyle birlikte inceliyor.
Dolar dışı rezervlerde ilişki daha zayıf
Çalışmanın tahminlerine göre ABD politika faizinde beklenmedik 10 baz puanlık artış, incelenen ekonomilerin para birimlerinde yaklaşık yüzde 0,4 değer kaybına yol açıyor. Döviz rezervlerinin gayrisafi yurt içi hasılaya oranının 20,4 yüzde puan daha yüksek olması, bu değer kaybının yaklaşık 0,04 yüzde puan daha düşük olmasıyla ilişkili. Altın rezervlerinin aynı oranının 1,9 yüzde puan daha yüksek olması için de benzer büyüklükte bir ilişki hesaplanıyor.
Rezervler para birimine göre ayrıştırıldığında dolar cinsi varlıklar daha güçlü bir tampon etkisiyle ilişkilendiriliyor. Dolar dışındaki para birimlerinden oluşan rezervlerin tahmini etkisi ise daha küçük ve istatistiksel olarak anlamlı bulunmuyor.
Likidite hatlarına erişim fark yaratıyor
Araştırmada, ABD ile swap ve repo hattı bulunmayan ekonomilerde dolar ve altın rezervlerinin kur tepkisini sınırlamayla ilişkisinin daha güçlü olduğu belirtiliyor. Bu hatlara erişimi olan ekonomilerde ise rezervlerin tahmini rolü sınırlı kalıyor. Araştırmacılar, bulguları dolar fonlama ihtiyacının likidite olanaklarıyla karşılanabilmesiyle açıklıyor.
Çalışma ayrıca dolar cinsi dış yükümlülükleri yüksek ekonomilerin ABD para politikası şoklarına karşı daha hassas olduğunu; bu ekonomilerde daha büyük dolar ve altın rezervlerinin daha düşük kur kayıplarıyla ilişkili bulunduğunu bildiriyor.
Türkiye incelemesinde nedensellik sınırı
Türkiye, Hindistan ve Tayland’ın 2025’in ilk çeyreği ile 2026’nın ilk çeyreği arasındaki haftalık rezerv hareketleri ayrıca değerlendiriliyor. Araştırmacılar, rezerv azalışlarının dolar tutarı bakımından özellikle Türkiye’de belirgin olduğunu, ancak modelle hesaplanan kur kaybını sınırlayıcı etkinin gözlenen haftalık değer kaybı baskısına kıyasla mütevazı kaldığını belirtiyor.
Yazarlar, haftalık rezerv değişimlerinin müdahalelerin yanında değerleme, muhasebe ve diğer bilanço işlemlerini de yansıtabileceğini vurguluyor. Bu nedenle haftalık inceleme nedensel bir müdahale etkisi tahmini olarak sunulmuyor.
Çalışma hakem değerlendirmesinden geçmemiş bir tartışma metni. Metindeki görüşlerin yazarlara ait olduğu ve NBER’in görüşlerini zorunlu olarak yansıtmadığı belirtiliyor.
